โรคพาราทูเบอร์คูโลซิส ในโคนม (Paratuberculosis Johne's Diseases) - โรคที่สำคัญในโคนม

อาการ
- ท้องเสียเรื้อรัง ให้ยาปฏิชีวนะก็ไม่หายขาด

- น้ำหนักลด ผอม ให้นมน้อย

สาเหตุ
- ติดเชื้อจากการกินเข้าไป เชื้อจะออกมาจากมูลของโคนมที่ป่วย และเชื้อจะไปปนเปื้อนในอาหาร

- ลูกโคนมติดจากการกินนมน้ำเหลืองจากแม่ที่เป็นโรค

การรักษา
- การรักษาด้วยยาปฏิชีวนะให้ผลค่อนข้างไม่ดี

- ตามเจ้าหน้าที่ปศุสัตว์มาช่วยเจาะเลือด เก็บตัวอย่างมูลโคส่งตรวจยืนยันว่าติดเชื้อหรือเปล่า โดยการเก็บตัวอย่าง 2 ครั้ง ห่างกัน 3 สัปดาห์ ระหว่างที่รอผลให้แยกเลี้ยงจากตัวอื่น ถ้าผลออกมาเป็นบากทั้ง 2 ครั้ง ให้ทำการคัดทิ้งทันที

การป้องกัน
- คัดโคนมที่แสดงอาการป่วยท้องเสียเรื้อรังแยกเลี้ยงจากโคนมปกติ ส่งตัวอย่างเลือด และอุจจาระตรวจวินิจฉัย ถ้าผลเป็นบวกให้คัดทิ้งทันที

- โคนมที่ซื้อเข้ามาใหม่ ให้ตรวจโรคทุกตัว

- แจ้งเจ้าหน้าที่ปศุสัตว์เจาะเลือดโคนมทั้งฟาร์ม หาโคนมติดเชื้อทุกปี ปีละครั้ง (มาตรฐานฟาร์มปลอดโรคของกรมปศุสัตว์)

สรุป
การป้องกันโรคในโคนมเป็นสิ่งสำคัญ ซึ่งถ้าเกิดขึ้นกับโคนมแล้วจะทำให้สูญเสียรายได้และอาจขาดทุนมากขึ้น การจัดการอาหารที่ดี ทั้งการหาวัตถุดิบที่มีคุณภาพ การให้อาหารสัดส่วนอาหารข้น และอาหารหยาบที่ถูกต้องตามความต้องการของร่ายกายแต่ละช่วงการสให้นม การเผ้าดูคะแนนร่างกายให้อยู่ในเกณฑ์ที่เหมาะสม สภาพโรงเรือนที่ดีหลายๆ ปัจจัยจะช่วยป้องกันโรคโคนมได้ อีกทั้งการป้องกันโรคจากภายนอกฟาร์ม เช่น การพ่นสเปรย์น้ำยาฆ่าเชื้อล้อรถ การทำบ่อจุ่มล้อรถฆ่าเชื้อก่อนเข้าฟาร์ม รวมทั้งการอาบน้ำและเปลี่ยนชุดก่อนเข้าฟาร์ม จะช่วยห้องกันโรคโคนมได้อย่างมีประสิทธิภาพ

* * * * *

ที่มา : คู่มือการเลี้ยงโคนม สำหรับเกษตรกร โดย CPF