โรคกระเพาะเป็นกรด ในโคนม (Rumen Acidosis) - โรคที่สำคัญในโคนม

สาเหต เกิดจาก
- โคนมได้รับอาหารที่มีสัดส่วนของอาหารข้นมากกว่าอาหารหยาบมากจนเกินไป

- ให้หาอาหารหยาบที่มีขนาดเส้นใยไม่เหมาะสม มีขนาดสั้นเกินไป ทำให้ไม่กระตุ้นการเคี้ยวเอื้อง และโคนมหลั่งน้ำลายลดลง (น้ำลายเป็นตัวปรับสมดุลความเป็นกรด-ด่างในกระเพาะของโคนม)

จากสาเหตุ 2 ประการ ข้างต้น ส่งผลให้กระเพาะหมักทำงานลดลง และเกิดกรดในกระเพาะมากขึ้น

โรคกระเพาะเป็นกรด ในโคนม (Rumen Acidosis)

อาการ ที่พบคือ
- โคนมเบื่ออาหาร กระเพาะไม่ทำงาน การเคี้ยวเอื้องลดลง

- ท้องร่วง มูลเหลว โคนมซูบผอมและน้ำหนักลด ให้นมลดลง

- พื้นที่ผิว และเส้นใย (ขนผ้าขี้ริ้ว) ในกระเพาะหมักถูกทำลาย

- โน้มนำให้เกิดคีโตซิส และกระเพาะพลิกตามมา

- มีปัญหาเรื่องขา และกีบ ส่งผลต่อตัวโคนม ทำให้ผอม ความสมบูรณ์พันธุ์ต่ำลง เป็นสัดช้า

- กรณีเป็นเรื้อรัง ทำให้กีบอักเสบ เกิดสภาพโลหิดเป็นพิษ ทำให้เกิดฝีที่ตับและปอด ทำให้แม่โคนมตายได้

- กรณีเป็นแบบเฉียบพลัน ทำให้ตายได้

การรักษา
ทำได้โดย ให้การรักษาแบบพยุงอาการ

- ให้น้ำเกลือเข้าเส้นเลือด เพื่อลดความเป็นกรดในร่างกาย

- ให้ผงโซเดียมไบคาร์บ (ผงฟู) ทางปาก

การป้องกัน
โดยการจัดการด้านอาหาร ปฏิบัติดังนี้

- ทำสูตรอาหารให้มีสัดส่วนของอาหารข้นและอาหารหยาบให้เหมาะสมตามที่ผู้เชี่ยวชาญด้านอาหารแนะนำ

- ดูขนาดชิ้นส่วนอาหารไม่ให้ละเอียดจนเกินไป

สรุป
การป้องกันโรคในโคนมเป็นสิ่งสำคัญ ซึ่งถ้าเกิดขึ้นกับโคนมแล้วจะทำให้สูญเสียรายได้และอาจขาดทุนมากขึ้น การจัดการอาหารที่ดี ทั้งการหาวัตถุดิบที่มีคุณภาพ การให้อาหารสัดส่วนอาหารข้น และอาหารหยาบที่ถูกต้องตามความต้องการของร่ายกายแต่ละช่วงการสให้นม การเผ้าดูคะแนนร่างกายให้อยู่ในเกณฑ์ที่เหมาะสม สภาพโรงเรือนที่ดีหลายๆ ปัจจัยจะช่วยป้องกันโรคโคนมได้ อีกทั้งการป้องกันโรคจากภายนอกฟาร์ม เช่น การพ่นสเปรย์น้ำยาฆ่าเชื้อล้อรถ การทำบ่อจุ่มล้อรถฆ่าเชื้อก่อนเข้าฟาร์ม รวมทั้งการอาบน้ำและเปลี่ยนชุดก่อนเข้าฟาร์ม จะช่วยห้องกันโรคโคนมได้อย่างมีประสิทธิภาพ

* * * * *

ที่มา : คู่มือการเลี้ยงโคนม สำหรับเกษตรกร โดย CPF