โรคโคนมอ้วน (Fat Cow Syndrome) - โรคที่สำคัญในโคนม

โรคคนนมอ้วน (Fat Cow Syndrome) จัดอยู่ในกลุ่มโรคที่เกี่ยวกับกระบวนการทำงานเมตาบอลิซึมของรางกายแม่โคนม โรคและความผิดปกติที่เกิดขึ้นในกลุ่มนี้ไม่ได้เกิดจากการติดเชื้อ แต่เกิดจากการจัดการด้านอาหาร โภชนะและการให้อาหารโคนมที่ไม่เหมาะสม มักพบในช่วงก่อนคลอดและคลอดใหม่

การเลี้ยงโคนมให้อ้วนก่อนคลอดมีผลเสียมากกว่าผลดี เพราะจะก่อให้เกิดความผิดปกติอื่นๆ ตามมาหลังคลอด ได้แก่ โรคคีโตซิส โคนมเบื่ออาหารหลังคลอด แม่โคนมคลอดลูกยาก รกค้าง เป็นต้น ส่งผลเสียต่อการให้ผลผลิตน้ำนม และความสมบูรณ์พันธุ์ เช่น กลับสัดช้า และแสดงอาการเป็นสัดไม่ชัดเจน หรือไม่แสดงอาการเป็นสัด การผสมติดยาก เกิดความผิดปกติที่รังไข่ เป็นต้น

โรคโคนมอ้วน (Fat Cow Syndrome) - โรคที่สำคัญในโคนม

อาการ
โคนมมีอาการซึม ไม่กินอาหาร สุขภาพทรุดโทรม ซูบผอม น้ำหนักลดลงอย่างรวดเร็ว น้ำนมลด มักมีอาการแทรกซ้อนของไข้น้ำนม มดลูกอักเสบ คลอดยาก รกค้าง เต้านมอักเสบ กระเพาะพลิก และส่งผลต่อความสมบูรณ์พันธุ์

สาเหตุ
มักพบในโคนมก่อนคลอด ที่ทำการเลี้ยงโคนมให้อ้วนเกินไปในช่วงก่อนคลอด หรือช่วงแมโคนมพักการรีดนม สืบเนื่องมาจากความเชื่อที่ว่าในช่วงพักรีดนมเป็นช่วงที่ต้องขุนให้แม่โคนมอ้วน แล้วจะทำให้แม่โคนมหลังคลอดได้ผลผลิตมากขึ้น

การรักษา
ไม่มีการรักษาเฉพาะที่ได้ผล ใช้วิธีการรักษาแบบช่วยพยุงร่างกาย เช่น ให้วิตามินบำรุงร่างกาย ฉีดกลูโคส แรอกไพรพิลินไกลคลอ เพื่อเพิ่มพลังงานการป้องกัน ต้องเริ่มต้นตั้งแต่ก่อนคลอด โดย

1. ในระยะพักการรีดนม (แม่โคนมช่วงดราย) ไม่ควรเลี้ยงให้แม่โคนมอ้วน คะแนนร่างกายควรอยู่ที่ ประมาณ 3.5 คะแนน และให้รักษาคะแนนร่างกายนี้ไปจนคลอด

2. ในระยะ 1 เดือนก่อนคลอดและหลังคลอดใหม่ ควรให้แม่โคนมกินอาหารคุณภาพดี ที่มีพลังงานและโปรตีนที่สมดุลกับความต้องการ (ดูโปรแกรมการให้อาหาร 1 เดือนก่อนคลอด ถึง 1 เดือนหลังคลอด)

3. กรอกโพรพิลินไกลคอลปริมาณ 400 มิลลิลิตรต่อตัวต่อวันให้แม่โคนมก่อนกำหนดคลอด 10 วัน และหลังคลอดกรอกติดต่อกันอีก 7 วัน

4. จัดกลุ่มให้กับโคนมใกล้คลอด และโคนมคลอดใหม่ แยกอยู่ต่างหาก (ดูแลเป็นพิเศษ เพื่อช่วยลดความเครียดหลังคลอด และช่วยให้แม่โคนมกินอาหารได้ดีขึ้นด้วย)

สรุป
การป้องกันโรคในโคนมเป็นสิ่งสำคัญ ซึ่งถ้าเกิดขึ้นกับโคนมแล้วจะทำให้สูญเสียรายได้และอาจขาดทุนมากขึ้น การจัดการอาหารที่ดี ทั้งการหาวัตถุดิบที่มีคุณภาพ การให้อาหารสัดส่วนอาหารข้น และอาหารหยาบที่ถูกต้องตามความต้องการของร่ายกายแต่ละช่วงการสให้นม การเผ้าดูคะแนนร่างกายให้อยู่ในเกณฑ์ที่เหมาะสม สภาพโรงเรือนที่ดีหลายๆ ปัจจัยจะช่วยป้องกันโรคโคนมได้ อีกทั้งการป้องกันโรคจากภายนอกฟาร์ม เช่น การพ่นสเปรย์น้ำยาฆ่าเชื้อล้อรถ การทำบ่อจุ่มล้อรถฆ่าเชื้อก่อนเข้าฟาร์ม รวมทั้งการอาบน้ำและเปลี่ยนชุดก่อนเข้าฟาร์ม จะช่วยห้องกันโรคโคนมได้อย่างมีประสิทธิภาพ

* * * * *

ที่มา : คู่มือการเลี้ยงโคนม สำหรับเกษตรกร โดย CPF