ข้อควรระวังและปฏิบัติ ในการเลี้ยงโคนม

1. ให้นมน้ำเหลืองที่มีคุณภาพและปริมาณอย่างเพียงพอทันที่หลังคลอดภายใน 1 ชั่วโมง ไม่ว่าจะคลอดกลางวันหรือกลางคืน

2. ทำประวัติเบอร์ประจำตัว จะได้ทราบพันธุ์ประวัติ เพื่อพัฒนาสายพันธุ์ต่อไปอย่างแม่นยำ และเพิ่มมูลค่าให้กับลูกโคนมเราด้วย

3. ระวังเรื่องระบบหายใจ ท้องเสีย สะดืออักเสบ อย่าเปลี่ยนแปลงอาหารและสภาพแวดล้อมทันที ลูกโคนมจะป่วยและที่สำคัญต้องให้อาหารตรงเวลา

4. ให้ความสำคัญกับน้ำนมที่ให้และอาหารที่ให้ต้องดี ถูกต้อง อย่าเสียดายถ้าไม่ดีแล้วแก้ไขไม่ได้ภายหลัง

5. ก่อนหย่านมต้องดูว่าเข้าเกณฑืการหย่านมหรือยัง แล้วปฏิบัติตามขั้นตอน ถ้าหย่านมแล้วลูกโคนมมีปัญหาแสดงว่าลูกโคนมยังไม่พร้อม หรือเจ้าของไม่มีความละเอียดพอ

6. จัดลูกโคนมหลังหย่านมแต่ละกลุ่มให้ขนาดใกล้เคียงกัน กลุ่มละประมาณ 6-8 ตัว มีที่ให้อาหารและน้ำเพียงพอและสะดวก

7. ลูกโคนมอายุประมาณ 3-8 เดือน เลี้ยงลูกโคนมอย่าให้อ้วนไขมันจะเข้าไปแทรกเต้านม ทำให้ต่อมสร้างน้ำนมผลิตขึ้นมาน้อยไปด้วย จะแก้ไขภายหลังไม่ได้ และอย่าให้ผอมจะเกินไป

8. สูตรอาหารให้ตามคำแนะนำของผลิตภัณฑ์นั้นๆ หรือจากผู้ประสบความสำเร็จ และอย่าให้โคนมอ้วนเกินไป

9. โคนมที่ป่วยเรื้อรัง แคระแกรนผสมติดยาก ให้คัดทิ้ง ถ้าไปรีดนมจะขาดทุนมากขึ้น

10. แม่โคนมสาวท้องแรกหลังคลอดจะรวมอยู่กับพวกเดียวกัน อย่าไปปนกับโคนมท้องสองหรือมากกว่า

11. ช่วง 3 สัปดาห์หลังคลอดให้เฝ้าดูแลอย่างใกล้ชิด แม่โคจะอ่อนแอ กินอาหารน้อยลง บาดเจ็บจากการคลอด และต้องเดินไปรีดนม

12. ช่วง 3 สัปดาห์หลังพักรีดนม และ 3 สัปดาห์ก่อนคลอดให้เฝ้าระวังเรื่องเต้านม ถ้ามีนมไหลให้จุ่มเต้าทุกวันด้วยน้ำยาจุ่มเต้านม

13. อย่าเปลี่ยนอาหารและย้ายโคนมบ่อยในระยะรีดนม จะทำให้น้ำนมลดลง ควรมีความเข้าใจในเรื่องนี้ว่าทำเพื่อประโยชน์อะไร

14. ขณะโคนมให้น้ำนมปริมาณสูงสุด อย่าประหยัดอาหารต้องให้กินเต็มที่ทั้งคุณภาพและปริมาณ ซึ่งเป็นช่วงทำเงินให้เจ้าของฟาร์ม

15. แม่โคนมส่วนมากจะผลิตน้ำนมขณะนอน ไม่ยืนนาน ก็จะให้นมมาก เมื่อทราบอย่างนี้ต้องทำที่นอนให้ดี มีความนุ่ม ไม่แฉะ ไม่คับแคบ

16. ต้องทราบลักษณะข้อดี ข้อเสียของโคนมแต่ละตัว เพื่อจะได้เลือกน้ำเชื้อเข้ามาแก้ไขจุดด้วยโคนมของเราได้ถูกต้อง แม่โคนมของเราเราต้องคัดเลือกน้ำเชื้อเอง

17. บ้านเราอากาศร้อนชื้น โคนมไม่ชอบและมีปัญหาตามมามากมาย ควรหาวิธีระบายอากาศให้กับโคนมตามความเหมาะสมของแต่ละฟาร์ม เช่น ใช้พัดลม น้ำ พัดลมไอน้ำ คอกปิดแบบอีแวป เป็นต้น

18. การรีดนมต้องตรงเวลา แม่โคนมไม่เคียด ไม่ตกใจ และถูกต้องตามขึ้นตอนการปฎิบัติในการรีดนมอย่างเคร่งครัด

19. ควรหาอาหารหยาบคุณภาพดี เพราะมีความจำเป็นกับโคนมมาก และจะช่วยลดต้นทุนอาหารข้นในราคาที่แพงมาก

20. อย่าละเลยการป้องกันโรคเด็ดขาด ทำมาทั้งปีพลาดนิดเดียวเสียหายอย่างใหญ่หลวง การทำวัคซีน การถ่ายพยาธิ ป้องกันโรคจากนอกฟาร์มเข้ามาได้

21. หาความรู้จากแหล่งต่างๆ ที่เชื่อถือได้ เป็นมิตรที่ดีต่อกัน มีความเข้าใจซึ่งกันและกันและควรเป็นผู้ที่รู้จริง

22. การเลี้ยงโคนม เจ้าของต้องทำเอง หรือเฝ่าระวังอย่างใกล้ชิด จึงจะประสบความสำเร็จในระดับเกษตรกร

23. น้ำนมที่ห้ามส่งขายต้องระมัดระวังอย่างมาก เช่นโคนมที่ฉีดยา โคนมเต้านมอักเสบ ต้องอยู่ในระยะปลอดภัยจริงๆ เท่านั้น

24. น้ำนมดิบต้องเก็บรักษาให้ถูกต้อง เพราะการเลี้ยงโคนต้องการขายนม ทำน้ำนมให้ได้ปริมาณมากๆ และคุณภาพดี ทำดีมาตลอดมาพลากตรงช่วงปลายทางเมื่อจะได้เงิน ต้องให้ความสำคัญกับการรีดนม การเก็บรักษาน้ำนมให้ดี เมื่อนมคุณภาพดี ก็จะมีสิ่งดีๆ ตอบแทนกลับมาอย่างมั่นคงยั่งยืนอย่างแน่นอน

*****

ที่มา : คู่มือการเลี้ยงโคนม สำหรับเกษตรกร โดย CPF